PROFIL/KONTAKT
ΠΡΟΦΙΛ/ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
CRIME FICTION
CULTURAL CRIMINOLOGY
ANDERE THEMEN
ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ
IMPRESSUM/DISCLAIMER
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
     
 



ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΗΛΕΜΑΧΟ ΧΑΤΖΗΙΣΑΑΚ                                                      ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: MARIA CHRISTEN-KONSTANTINIDIS

Ο Τηλέμαχος Χατζηισαάκ (Telemachos Hatziisaak) γεννήθηκε το 1967 στην Ελβετία από Έλληνες γονείς μετανάστες. Είναι γιατρός παθολόγος. Ζει και εργάζεται στο καντόνι St. Gallen της Ελβετίας. Γράφει political crime fiction. Η πλοκή των μυθιστορημάτων του είναι πάντα συναρπαστική, ρεαλιστική και γεμάτη με ανατροπές που προκαλούν έκπληξη. Η ένταση διατηρείται μέχρι το τέλος. Οι καλά επεξεργασμένοι χαρακτήρες πείθουν. Πολιτικά και ιστορικά συμφραζόμενα αποτυπώνονται παραστατικά στον αναγνώστη. Κεντρικός ήρωας των βιβλίων είναι ο υπαστυνόμος Νίκος Παυλίδης από τη Θεσσαλονίκη. Εκδόθηκαν τα ακόλουθα βιβλία του: "Kalte Allianz" ("Ψυχρή συμμαχία"), 2011, EMH Schweizerischer Ärzteverlag AG FMH/Schwabe. "Sabotageakt" ("Πράξη σαμποτάζ"), 2013, EMH Schweizerischer Ärzteverlag AG FMH/Schwabe. "Hasardeur" ("O ριψοκίνδυνος"), 2015, Verlag Johannes Petri. Το επόμενο βιβλίο της σειράς έχει τίτλο "Magnetsturm" ("Mαγνητική θύελλα") και πρόκειται να κυκλοφορήσει τον Σεπτέμβριο του 2020 από τον εκδοτικό οίκο Hamburger Verlag Tredition.


Ο υπαστυνόμος Νίκος Παυλίδης είναι οξυδερκής και επίμονος. Τον χαρακτηρίζει υψηλό αίσθημα δικαιοσύνης. Εμπιστεύεται το ένστικτό του. Αποτυπώνει στη μνήμη του κάθε πρόσωπο που βλέπει. Δεν καπνίζει και πίνει σπάνια αλκοόλ. Είναι σε καλή φυσική κατάσταση (κολυμπά στη θάλασσα όλες τις εποχές του χρόνου και εξασκείται στο αϊκίντο). Αγαπά την τάξη. Ενδιαφέρεται για την αρχιτεκτονική. Πώς εμπνευστήκατε τον χαρακτήρα αυτόν;
Ο Νίκος Παυλίδης είναι ένας άνθρωπος της δράσης με πνευματική καλλιέργεια. Σε αντίθεση με τον James Bond του Ian Fleming, είναι καθαρά φανταστικός χαρακτήρας, δεν βασίζεται σε υπαρκτό πρόσωπο. Ύστερα από την ανάγνωση διαφόρων political thriller των Frederik Forsythe, John Le Carré, Len Deighton, Anthony Hide και Peter Zeindler, εξαντλήθηκε το αναγνωστικό μου υλικό. Σκέφτηκα ότι αντί να διαβάζω λογοτεχνική προπαγάνδα των Tom Clancy και John Grisham και να εκνευρίζομαι με το κατασκεύασμα του αγγλοσαξονικού υπερανθρώπου, καλύτερα να γράψω ο ίδιος political thriller. Έτσι δημιούργησα έναν ιδανικό, σεμνό, αλλά έξυπνο και επίμονο Έλληνα ερευνητή. Ήταν η εποχή που η Ελλάδα, επί κυβερνήσεως Ανδρέα Παπανδρέου, ακολουθούσε μία εξωτερική πολιτική αυτοπεποίθησης, μία ενεργητική εξωτερική πολιτική. Ήταν το 1994. Παρεμπιπτόντως, κυκλοφορεί η φήμη ότι ο Νίκος Παυλίδης φέρει κάποιες ομοιότητες με έναν Πρόεδρο της Δημοκρατίας εν ζωή, ο οποίος σχετίζεται με την κατασκοπεία.


"Αυτή η έλλειψη διαφάνειας στις υπηρεσίες ανθρώπινου δυναμικού των κρατικών αρχών" αποτελεί ένα αγκάθι στο μάτι του Παυλίδη (πηγή: "Hasardeur", σελίδα 35) και "η μη τυπική για τον μέσο Έλληνα συνείδηση καθήκοντος" που τον διακρίνει, ίσως μια μέρα να του στοιχίσει τη ζωή του (πηγή: "Kalte Allianz", σελίδα 78). Παρ όλα αυτά, ο Παυλίδης επιβιώνει και κάνει σταδιοδρομία στην Ελληνική Αστυνομία. Πώς τα καταφέρνει;
Προωθείται δυναμικά από τον ανώτερό του, τον Διογένη Κωστόπουλο, έναν άνδρα με επιρροή. Δεν είναι πελατειακή σχέση. Ο Κωστόπουλος αναγνωρίζει τις ικανότητες του προστατευομένου του, αλλά και τον δοκιμάζει συνεχώς. Συνειδητά. Ακριβώς με τον τρόπο του Anton Semjonowitsch Makarenko: "Απαιτώ από εσένα, διότι σε σέβομαι."


Οι έρευνες οδηγούν τον Παυλίδη στη Ζυρίχη. Αυτή η πρώτη εντύπωση της πόλης είναι θετική. Tο Niederdorf (τμήμα της παλαιάς πόλης) του θυμίζει, κατά κάποιον τρόπο, τα Λαδάδικα και την Πλάκα (πηγή: "Sabotageakt", σελίδα 188). Θα επισκεπτόταν ποτέ ο Παυλίδης τη Ζυρίχη για προσωπικούς λόγους;
Γιατί όχι; Με τη ζβιγγλιανή (1) του ολιγάρκεια και την αγάπη του για την τάξη, στοιχεία που φέρει ως δεύτερη φύση ο Παυλίδης, η Ζυρίχη αντιπροσωπεύει γι’ αυτόν το αντίθετο της θορυβώδους, χαοτικής και χωρίς τάξη γενέθλιας πόλης του, της Θεσσαλονίκης. Στους ανθρώπους αρέσει να επισκέπτονται μέρη που δεν μοιάζουν με αυτά στα οποία ζουν.


Ο Eric Ambler έγραψε στο βιβλίο του "The Mask of Dimitrios": "The important thing to know about an assassination or an attempted assassination is not who fired the shot but who paid for the bullet." (2) Ο Παυλίδης προσπαθεί κάθε φορά να ανακαλύψει "who paid for the bullet" ή, αλλιώς διατυπωμένο "cui bono?" (3), διότι είναι έντιμος και ευσυνείδητος. Πορεύεται με τη δική του ηθική πυξίδα. Εμπλέκεται σε επικίνδυνες καταστάσεις, παραμένει, όμως, "cool" (ο όρος δεν χρησιμοποιείται με τη σημερινή έννοια). "Coolness" ως στρατηγική επιβίωσης. "Coolness" ως αυτοπροσδιορισμός. "Coolness" ως πολιτική στάση. Σωστά;
Ο Νίκος Παυλίδης δεν είναι συναισθηματικός και ευέξαπτος. Αναλύει, συλλογίζεται και ενεργεί γρήγορα και αποτελεσματικά και πάντα με γνώμονα το ερώτημα "cui bono?". Υπό αυτό το πρίσμα, η "coolness" που τον διακρίνει είναι ένα είδος credo (4). Ή ίσως απλώς modus operandi (5). Η "coolness" είναι, πάντως, χαρακτηριστικό των πρωταγωνιστών των political thriller, των έργων polar και noir. Σχετικά παραπέμπω στον Erast Petrowitsch Fandorin του Boris Akunin. Ένας εξαιρετικός χαρακτήρας. "Cool", αν και πολύ συνεσταλμένος. Ή στον James Bond του Ian Fleming, το πρότυπο του "cool", ανεξάρτητα από την άποψη που έχει κανείς για τον χαρακτήρα αυτόν.


Γράφετε political crime fiction. Ποια είναι τα τυπικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου λογοτεχνικού είδους;
H Patricia Highsmith παρουσίασε τα τυπικά χαρακτηριστικά του thriller στο βιβλίο της "Suspense" με εξαιρετικό τρόπο. Συνιστώ σε ενδιαφερόμενους να διαβάσουν οπωσδήποτε το βιβλίο αυτό. Η ιδιαιτερότητα των political thriller είναι ότι αναφέρονται στην κρατούσα πολιτική και στην παρασκηνιακή δράση ισχυρών παραγόντων (πολιτικών, μελών της κοινωνικής και οικονομικής ελίτ). Συχνά τα όρια μεταξύ καλού και κακού συγχέονται.


Θέματα των βιβλίων σας είναι τα διπλωματικά σκάνδαλα, η τρομοκρατία, η κατασκοπεία, η διαφθορά δημοσίων υπαλλήλων. Αναφέρεστε σε πολιτικά, ιστορικά και άλλα γεγονότα του κοντινού παρελθόντος (κρίση των Ιμίων, Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα, Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη, μέθοδοι βασανισμού της CIA κτλ.). Τα βιβλία σας αποτελούν, εν μέρει, τη μυθιστορηματική ανάπτυξη πραγματικών γεγονότων. Πόση έρευνα χρειάστηκε για το κάθε βιβλίο;
Χρειάστηκε πολλή έρευνα. Αλλά, ευτυχώς, η ερευνητική εργασία στον 21ο αιώνα είναι φιλική προς τους συγγραφείς. Δεν χρειάζεται πια να μελετά κανείς σε βιβλιοθήκες εγκυκλοπαίδειες, βιβλία ιστορίας, εξειδικευμένα βιβλία ή χάρτες. Το διαδίκτυο απλοποιεί σε μεγάλο βαθμό την ερευνητική διαδικασία. Υπό την προϋπόθεση ότι γνωρίζει κανείς πού να αναζητήσει τις πληροφορίες και πώς να επαληθεύσει την εγκυρότητά τους. Όμως, ορισμένες πληροφορίες πρέπει να συγκεντρώνονται από τον συγγραφέα επί τόπου. Αρκεί να σκεφτούμε τα κτίρια και τους δρόμους που περιγράφονται, αλλά και την ατμόσφαιρα μίας σκηνής ή τη νοοτροπία των ανθρώπων.


Στο βιβλίο σας "Kalte Allianz" η εγκληματικότητα παρουσιάζεται, μεταξύ άλλων, ως προϊόν κοινωνικών αλληλεπιδράσεων και ως κοινωνικό κατασκεύασμα. Δεν γεννιέται κανείς εγκληματίας, αλλά γίνεται. Η παράμετρος αυτή παίζει ένα σημαντικό ρόλο στο βιβλίο. Θα θέλατε να το σχολιάσετε;
Μία κοινωνικοπολιτική ανάλυση της πραγματικότητας θα υπερέβαινε τα πλαίσια της συνέντευξης. Αλλά, ναι, δεν γεννιέται κανείς εγκληματίας. Είναι οι εξωτερικές συνθήκες που οδηγούν κάποιον στο έγκλημα. Είτε αναφερόμαστε σε ασήμαντα εγκλήματα, στο οργανωμένο έγκλημα και σε οικονομικά εγκλήματα (white-collar-crimes) είτε σε πολιτικά υποκινούμενα εγκλήματα. Οι δράστες είναι πολλές φορές θύματα. Θύματα, παραδείγματος χάρη, της ομότιμης ομάδας τους (peer group).


H πλοκή των βιβλίων σας διαδραματίζεται, κυρίως, στη Θεσσαλονίκη. Τι σας συνδέει με την πόλη αυτή που γνωρίζετε τόσο καλά;
Πολλές αναμνήσεις διακοπών. Ως παιδί και ως νέος περνούσα ένα σημαντικό μέρος των διακοπών μου στη Θεσσαλονίκη. Έμενα στο σπίτι του θείου και νονού μου, ενός οφθαλμιάτρου που είχε το ιατρείο του σε ένα διαμέρισμα στην Τσιμισκή, τον δρόμο με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία στην πόλη. Επισκεπτόμουν την αγορά, κινηματογράφους, βιβλιοπωλεία και δισκοπωλεία, μουσεία, εκκλησίες, ιστορικές ανασκαφές και τοποθεσίες, περιδιάβαζα σε μεγάλες λεωφόρους και σε σκοτεινά σοκάκια, χρησιμοποιούσα τη δημόσια συγκοινωνία, μελετούσα τον κόσμο στο λεωφορείο, στις ταβέρνες και στις καφετέριες, στο λιμάνι, στον σταθμό και στο αεροδρόμιο. Aξέχαστη θα μου μείνει η ικανότητα των οδηγών των λεωφορείων να ελίσσονται, οδηγώντας τα μεγάλα οχήματά τους ανάμεσα στο πλήθος τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα στις δύο πλευρές των δρόμων, με ακρίβεια χιλιοστού.


Είστε γιος Ελλήνων μεταναστών. Ποια η σχέση σας με την Ελλάδα;
Μία αμφιλεγόμενη σχέση. Μου αρέσει η Ελλάδα της αρχαιότητας και της Αντίστασης. Αλλά απεχθάνομαι τον νεποτισμό και και τη φρικτή συνήθεια που ονομάζεται "φακελάκι". Δεν υπάρχει πιθανόν στην Ευρώπη κανένα πιο ωραίο και ποικιλόμορφο τοπίο από το ελληνικό. Την ίδια ώρα, η ειδυλλιακή αυτή εικόνα αναιρείται από μία μεγάλη εξάπλωση της ρύπανσης (littering). Tέτοιες αντιθέσεις συμβάλλουν και στη δική μου αντιφατικότητα. Πιστεύω ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να ωφεληθεί από ένα πολιτικό σύστημα, όπως αυτό που έχουμε εμείς στην Ελβετία. Φοβάμαι, όμως, ότι σύντομα θα οδηγείτο στη διαφθορά. Κάποτε μου είπε ένας φίλος από το Ναύπλιο, καθώς συζητούσαμε για τον Καποδίστρια: "Εσείς οι Ελβετοί τον τιμήσατε, εμείς οι Έλληνες τον σκοτώσαμε."


Διαβάζετε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα; Εάν ναι, ποιους συγγραφείς προτιμάτε;
Ναι. Τον Πέτρο Μάρκαρη μεταφρασμένο στα γερμανικά. Διάβασα τα περισσότερα από τα βιβλία του που εκδόθηκαν από τον εκδοτικό οίκο Diogenes Verlag. Τα βρήκα αρκετά απολαυστικά. Μου αρέσει ο ήρωας των αστυνομικών του Μάρκαρη, ο ιδιόρρυθμος Κώστας Χαρίτος, ο οποίος είναι τόσο διαφορετικός από τον Νίκο Παυλίδη. Δυστυχώς (σε αντίθεση με τα σκανδιναβικά αστυνομικά), μεταφράζονται πολύ λίγα ελληνικά αστυνομικά στα γερμανικά. Εξαιρετικό βρήκα το noir thriller "Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου" του Γιώργου Σκαμπαρδώνη. Ακριβώς του γούστου μου.


Θα θέλατε να μεταφραστούν τα βιβλία σας στα ελληνικά;
Κάθε συγγραφέας επιθυμεί να διαβάσουν τα βιβλία του όσο το δυνατό περισσότεροι άνθρωποι σε διαφορετικές γλώσσες. Ωστόσο, αυτό που θα αποκαλούσαμε "literature business" δεν συγκροτείται από έναν "κατάλογο επιθυμιών". Η πραγματικότητα κυριαρχείται από τους εξής παράγοντες: μείωση κόστους, περιθώρια κέρδους, επιδίωξη κέρδους. Η μετάφραση του λογοτεχνικού έργου ενός ασήμαντου και αγνώστου συγγραφέα παραμένει ανεκπλήρωτη επιθυμία. Προσωπικά αναρωτιέμαι πώς θα αντιδρούσε το ελληνικό κοινό στα μυθιστορήματά μου. Γράφω αυθεντικά ή αντιλαμβάνεται κάποιος ότι ο συγγραφέας είναι Έλληνας της διασποράς;  


Τι βιβλία διαβάζετε γενικώς; Ποια θέματα σας ενδιαφέρουν;
Διαβάζω (ποιος θα μπορούσε μετά από όλ' αυτά να απορήσει;) political thriller. Μερικοί από τους αγαπημένους μου συγγραφείς είναι η Dominique Manotti, o Adrian McKinty και ο Matti Rönkä. Εκτός αυτού, με ενδιαφέρουν βιβλία που ασχολούνται με τη σύγχρονη ιστορία. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφέρω τον Ελβετό ιστορικό Daniele Ganser. Επίσης, με ενδιαφέρουν βιβλία που ασχολούνται με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ή με κατασκοπεία και αποκαλύψεις. Κατά καιρούς διαβάζω και (αυτο)βιογραφίες ανθρώπων που με συναρπάζουν, όπως είναι η Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου, o Dusko Popov ή ο Rio Reiser.  


Ευχαριστώ πολύ!  


(1) ζβιγγλιανή: που αναφέρεται στον Ελβετό θρησκευτικό μεταρρυθμιστή Ζβίγγλιο (Ulrich Zwingli, 1484-1531).
(2) "The important thing to know about an assassination or an attempted assassination is not who fired the shot but who paid for the bullet.": "Το σημαντικό πράγμα που πρέπει να γνωρίζει κανείς σχετικά με μία δολοφονία ή μία απόπειρα δολοφονίας, δεν είναι ποιος πυροβόλησε, αλλά ποιος πλήρωσε για τη σφαίρα". Πηγή: Eric Ambler, 1909-1998, "The Mask of Dimitrios".
(3) cui bono?: λατινική φράση που σημαίνει "ποιος ωφελείται;".
(4) credo: λατινική λέξη που σημαίνει "Σύμβολο της Πίστεως" και "Πιστεύω".
(5) modus operandi: λατινική φράση που σημαίνει "τρόπος του λειτουργείν".


(Τελεταία ενημέρωση: 13.07.2020.)

"Greek Language and Civilization Lessons for [Refugee and Immigrant] Women of Greek or Foreign Descent" organized by the Historical Archive Section of the Lyceum Club of Greek Women (Athens, since 1998).

Text and images: Anna Mihopoulou (M.A. in Women's Studies, lecturer, researcher, writer).




The Lyceum Club of Greek Women (LCGW) was founded in 1911 by Kallirrhoe Parren (born Siganou at Amari, Rethymnon, Crete), the first prominent Greek feminist, publisher of Efimeris ton Kyrion (The Ladies Newspaper, 1887-1917). The establishment of the LCGW in Athens was soon followed by the foundation of numerous annexes in Greece and abroad.

Parren, a first wave feminist, demanded full education and paid jobs for women and contributed, along with other socially active ladies of the time, to establishing numerous institutions supporting women and the socially deprived.

Inspired by foreign feminist initiatives, in 1897 she founded the Union of Greek Women, and its School of Home Economics, and in 1911 the LCGW.

The program of the Lyceum aimed to promote women’s solidarity for the social advancement of their gender, but also for the preservation of Greek traditions and culture (in time, its exceptional performances of traditional Greek dances, demonstrating the variety of traditional music and costumes, have become its most recognized activity).

From the start, and for a period of several decades, besides offering further education to its mostly middle- and upper-class members, the LCGW provided also for the “less privileged” women, organizing free Sunday school lessons in many Athenian neighborhoods, as well as evening vocational training courses – in 1937 it received an Athens Academy award for its contribution to the battle against illiteracy.



The lessons stopped early in the 1980s, since the educational level of women had reached and surpassed that of men in Greece.

In 1998 the members of the LCGW Historical Archive Section, having studied documents on the organization’s educational history, and in view of the immigrant influx that had appeared since the beginning of that decade, organized the free of charge “Greek Language and Civilization Lessons for [Refugee and Immigrant] Women of Greek or Foreign Descent”, at the Antonopoulou Megaron (Alexandras avenue 4), where it is housed.

Since then, 24 in all volunteer teachers have offered classes in 4 different levels, and the approximately 3.000 registrations of women, coming from more than 60 countries, have attested to their interest –and need– for courses on the language, history and culture of the land where they live and work.



Each class offers one 3hour lesson per week, since many of the students work and have only one free afternoon. None of the available language methods addresses fully the particular circumstances of the program; thus, the books used at the four different levels come from four different series, and the teachers prepare and distribute additional material in photocopies. Students are also offered, when possible, guided tours to museums, or attend theatrical plays escorted by their teachers.

A short, but moving celebration is organized at the central LCGW building in June, where each class presents examples of its work and students are given a certificate stating that they studied Greek language and civilization during the particular academic year (no evaluation or level is mentioned).


Each year students of the advanced level are offered extra coaching if they wish to take the exams and obtain the diploma of the University of Athens Centre for the Greek Language – up to now, about 120 women have taken the exams, all of them obtaining high scores.

The LCGW Historical Archive Section has also organized a number of meetings about the Greek language and culture instruction for refugees and immigrants, inviting other institutions and organizations to present their work.

In 2013, with the support of the General Secretariat for Equality, it issued a short anthology of texts written by students of its classes, under the title Thelo ki ego na milao ellinika… (I, too, want to speak Greek…, Anna Mihopoulou ed.); the booklet aims to serve as a class reader, but also as a means of inter-cultural communication with the general public.


Greece has opened for us a window, a window through which a sun lit our hearts, that we needed so much…




(Τελευταία ενημέρωση: 19.08.2020.)






ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΝΑ ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΥ
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ: MARIA CHRISTEN-KONSTANTINIDIS

"ΣΚΟΥΠΑ", "ΔΕΛΦΥΣ" ΚΑΙ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ



Η Άννα Μιχοπούλου (Μ. Α. στις Γυναικείες Σπουδές του Πανεπιστημίου York) είναι ερευνήτρια, λέκτορας, συγγραφέας και ιδρυτικό μέλος του Γυναικείου Αρχείου "Δελφύς". 


ΤΙ ΣΕ ΩΘΗΣΕ ΣΤΟ ΝΑ ΑΣΧΟΛΗΘΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ "ΣΚΟΥΠΑ"; ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΕ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΟΥ. 
Τη δεκαετία του 1980, όταν φοιτούσα στη Φιλοσοφική Αθηνών και συμμετείχα στην Ομάδα Γυναικών Φιλοσοφικής, ήμουν αυτό που λέμε "ακτιβίστρια" -η ίδρυση του Βιβλιοπωλείου των Γυναικών, μαζί με μια ακόμα από τις γυναίκες της ομάδας αυτής, θα μπορούσε να θεωρηθεί κατεξοχήν εκδήλωση αυτού του ακτιβισμού. Σε πολλές από τις τότε νέες γυναίκες που συμμετείχαμε στο Αυτόνομο Γυναικείο Κίνημα αρκούσε να μοιραζόμαστε και να επεξεργαζόμαστε, στο πλαίσιο των γυναικείων ομάδων, τις κοινές μας εμπειρίες ως θύματα ή μάρτυρες πρακτικών σεξισμού, αξιοποιώντας βεβαίως θεωρητικά εργαλεία από τις τρέχουσες τότε φιλοσοφικές και πολιτικές θεωρίες και στοιχεία φεμινιστικής ανάλυσης που αντλούσαμε από την πληθώρα των εντύπων και των βιβλίων -κυρίως μεταφρασμένων- που κυκλοφορούσαν. 

Στο τέλος της δεκαετίας, όταν έκλεισε και ένας κύκλος του γυναικείου κινήματος (μαζί και το Βιβλιοπωλείο των Γυναικών), ωρίμασαν μέσα μου θεωρητικά ερωτήματα, κυρίως για την εμπλοκή του φύλου στην αντίληψη, τη δόμηση της σκέψης, τη φιλοσοφία και τη θεολογία. Γνώριζα ήδη, από επισκέψεις σε βιβλιοπωλεία γυναικών στο εξωτερικό, τις προόδους της φεμινιστικής θεωρίας στους τομείς αυτούς και αποφάσισα να κάνω μεταπτυχιακό στις Γυναικείες Σπουδές και, αντίστροφα, στη διπλωματική εργασία που εκπόνησα γι' αυτό, να διερευνήσω ποια βήματα είχε κάνει στο μεταξύ η φεμινιστική θεωρία στην Ελλάδα. 

Το περιοδικό Σκούπα το γνώριζα βεβαίως -είχε πρωτοεκδοθεί δύο χρόνια πριν τη δική μου εμπλοκή στον γυναικείο χώρο, ενώ το πέμπτο και τελευταίο τεύχος του, αυτό του 1981, κυκλοφορούσε για καιρό ακόμα -μάλιστα, το πουλούσαμε στο Βιβλιοπωλείο των Γυναικών, που άνοιξε στα τέλη του 1983. Εκείνα τα χρόνια θαύμαζα -δικαίως- τη σοβαρότητα αλλά και την αισθητική του και μου δημιουργούσε ένα αίσθημα περηφάνειας, ως προϊόν του φεμινισμού, χωρίς να πολυκαταλαβαίνω -ή να με αφορούν- τα θεωρητικά ζητήματα που έθετε. Μια δεκαετία αργότερα είχε έρθει η ώρα να το μελετήσω, και να εξετάσω και την εμβέλεια και τον αντίκτυπό του στον εγχώριο γυναικείο και ακαδημαϊκό χώρο. Το γεγονός ότι αποτέλεσε το πρώτο βήμα φεμινιστικής θεωρίας στην Ελλάδα και ο ανατρεπτικός χαρακτήρας της ίδιας της ονομασίας του ενέπνευσαν τον τίτλο της διπλωματικής εργασίας που εκπόνησα. 




ΠΟΙΑ Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ «ΔΕΛΦΥΣ» ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΑΛΛΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ;  

Υπάρχουν δύο τύποι αρχείων που έχουν δημιουργηθεί σε συνάφεια προς το γυναικείο κίνημα: Αφενός, αρχεία γυναικείων οργανώσεων που συγκροτούνται από τα σωζόμενα τεκμήρια της διαδρομής των οργανώσεων αυτών -το πιο επεξεργασμένο  τέτοιο αρχείο που γνωρίζω, και με το οποίο συνεργάζομαι από το 2000, είναι το Ιστορικό Αρχείο του Λυκείου των Ελληνίδων (το ΛτΕ ιδρύθηκε το 1911 και το Ι.Α. του δραστηριοποιήθηκε κατά τη δεκαετία του 1990). Αφετέρου, τα αρχεία τύπου και οι βιβλιοθήκες που συγκεντρώνουν υλικό αναφερόμενο στις γυναίκες και τις διαφυλικές σχέσεις, ιδρυμένα από γυναικείες οργανώσεις, άλλους φορείς ή ιδιώτες. Το Αρχείο Γυναικών "Δελφύς" ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του Βιβλιοπωλείου των Γυναικών που ιδρύθηκε από τις  Άννα Μιχοπούλου και Μυρτώ Μπολώτα το 1983 και από το 1985 αποτελεί αντικείμενο διαρκούς ενασχόλησης του διδύμου Άννας Μαρκουλιδάκη και Άννας Μιχοπούλου, στις οποίες και περιήλθε, βάσει καταστατικής πρόβλεψης, με το κλείσιμο του ΒτΓ το 1990. Κατά καιρούς το έχουν ενισχύσει υλικά και πρακτικά εθελόντριες και εθελοντές, ενώ πρόσφατα την επεξεργασία μέρους του υλικού του ενέταξε στο πρόγραμμά του το Εργαστήρι για το Φύλο του Παντείου Πανεπιστημίου. Τα περιορισμένα οικονομικά του δεν επιτρέπουν την αγορά υλικού ή τη συνεργασία με πρακτορεία συγκέντρωσης αποκομμάτων τύπου, με αποτέλεσμα ο πλούτος του να εξαρτάται από τη δυνατότητα εξασφάλισης υλικού από τις δύο δημιουργούς του, καθώς από τις κατά καιρούς προσφορές υλικού. Έτσι, παρουσιάζει ελλείψεις ως προς την πληρότητα επιμέρους κατηγοριών, η οποία ωστόσο αντισταθμίζεται, κατά την εκτίμησή μας, από το εύρος τους -αν άλλα αρχεία και βιβλιοθήκες καλύπτουν κυρίως θέματα θεσμικών ρυθμίσεων και  κεντρικών μορφών δημόσιου διαλόγου και συμβολικών αναπαραστάσεων περί τις διαφυλικές σχέσεις, το Αρχείο Γυναικών "Δελφύς" αναζητά το υλικό του και σε εξωθεσμικούς χώρους (όπως οι κινηματικοί -γυναικείοι, ΛΟΑΤ, φοιτητικοί και νεανικοί) και παράπλευρες μορφές έκφρασης (φυλλάδια, αφίσες, πλακάτ) και συμβολικών  αναπαραστάσεων (έντυπα, αφίσες και αντικείμενα αναπαραγωγής σεξιστικών στερεοτύπων). Ιδιαιτερότητα συνιστά και ο διπλός προσανατολισμός του, προς την ανάπτυξη τόσο της φεμινιστικής θεωρίας όσο και του γυναικείου κινήματος στην Ελλάδα.  

ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΦΥΛΟΥ (GENDER STUDIES) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;
 

Στα πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ελλάδας υπάρχουν μεμονωμένες όσο και συνεργαζόμενες προσωπικότητες που προωθούν πτυχές των σπουδών φύλου -κάτι που έγινε ιδιαίτερα εμφανές με τον σχεδιασμό και την εφαρμογή προγραμμάτων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών φύλου και ισότητας, με την ενίσχυση της Ε.Ε., κατά την πενταετία 2003-2008. Η διάχυση ωστόσο της φεμινιστικής θεωρίας είναι περιορισμένη, ενώ δεν έχει γίνει εφικτή και η θεσμοθέτηση γυναικείων σπουδών και σπουδών φύλου -ενδεικτική είναι και η -μέχρι στιγμής τουλάχιστον- αδυναμία συνέχισης των προαναφερέντων προγραμμάτων, μετά τη λήξη των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων.  

ΜΕ ΠΟΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΘΕΜΑ ΘΑ ΗΘΕΛΕΣ ΝΑ ΑΣΧΟΛΗΘΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ;  

Υπό την παρούσα συγκυρία, θα με ενδιέφερε να ασχοληθώ με τη διερεύνηση των απόψεων γύρω από δύο δίπτυχα: α. φύλο και έθνος, β. γυναίκες και θρησκεία. Βρίσκω πολλές σχετικές θέσεις, που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του περί πολυπολιτισμικότητας λόγου από τη δεκαετία του 1990 και ύστερα, επιφανειακές, απλουστευτικές και πολιτικά αδιέξοδες, έως και επικίνδυνες, κάτι που σε αρκετές περιπτώσεις οφείλεται σε άγνοια και παρανοήσεις γύρω από τις επίμαχες έννοιες και τα ιστορικά και πολιτικά συμφραζόμενά τους. Η ελληνική ιστορική εμπειρία πιστεύω πως θα μπορούσε να συνεισφέρει εναλλακτικές αναγνώσεις.     

Σ’ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.

.
Η συνέντευξη δημοσιεύεται στον ιστότοπο της Άννας Μιχοπούλου Εκ ΓΥΝΑΙΚόΣ.

(Τελευταία ενημέρωση: 2011.)